رمان کلیدر

«کامران تلطف»، استادتمام دپارتمان مطالعات خاورمیانه در دانشگاه آریزونا، در نقد این کتاب نوشته است: «آثار محمود دولت‌آبادی نمونه‌های بارزی از گرایش ادبیات متعهد به کم‌کردن شکاف موجود بین ادراک‌های گوناگون از مفهوم انقلاب است. داستان‌های کوتاه و رمان‌های او اوضاع و احوال طبقات ستمدیده، به‌ویژه دهقانان و کارگران روستایی را به تصویر می‌کشد. شخصیت‌هایی که او می‌آفریند، فارغ از گرایش‌های مذهبی‌شان، قربانی شرایط اجتماعی جامعه هستند. ویژگی‌های طبقاتی تمامی شخصیت‌های او مطابق با مدل‌های مارکسیستی از جامعه‌ی طبقاتی و ماتریالیسم تاریخی هستند. او نخبگان و بورژوازی‌ها، دهقانان، پرولتاریا و روشنفکران را مطابق با تعاریف کلاسیک و متعارفشان نمایش می‌دهد و اما در این امر به‌اندازه‌ی کافی واقع‌گرایانه عمل می‌کند تا اگر نیاز بود، شخصیت‌های معینی را مذهبی جلوه دهد. کلیدر که زندگی و مبارزه‌ی طبقاتی در خراسان را به تصویر می‌کشد، نمونه‌ی اعلای نگرش دولت‌آبادی به ادبیات متعهد است. در کلیدر دهقانان، خرده‌بورژوازی‌های شهری و روشنفکران، چه مسلمان چه نامسلمان، در مبارزه علیه اربابان و سرمایه‌داران و نیروهای ستمگر حامی آنان با یکدیگر متحد می‌شوند.»